Árni M. Mathiesen, fjármálaráðherra, sagði á borgarafundinum í Háskólabíó á mánudaginn að ekki væri hægt að afnema verðtrygginguna því hún væri grundvöllurinn fyrir því að einhverjir séu til í að lána og ef hún væri afnumin myndi fjármagnið sem að bankarnir hafi til útlána skerðast og á þeim peningum þurfum við að halda til að koma okkur út úr vanda dagsins í dag.

En má ekki segja að verðbæturnar séu hluti af skýringunni á því hvers vegna svona illa er fyrir okkur er komið? Án hennar hefði ekki verið eins mikið lánsfé í umferð og því hefðu umsvifin ekki verið eins mikil. Hefði skellurinn þar af leiðandi ekki orðið minni?

En ef við skoðum aðeins verðtrygginguna og hverslags endemis vitleysa hún er. Ég ætla að taka hér dæmi sem er fengið af heimasíðu íbúðarlánasjóðs. Dæmið ætla ég að miða við 15 milljón króna lán, en það er svipað og lánin mín standa í í dag, til 40 ára og 17% verðbólgu eins og mér skilst að sé í dag.

Heildarendurgreiðsla

Þegar að upp er staðið væri ég s.s. búinn að greiða rétt tæplega 3 milljarða, já milljarða,vegna 15 milljóna króna láns. Ég væri búinn að greiða 19.497% hærri upphæð heldur en ég tók að láni. Af því eru verðbæturnar 99% upphæðarinnar. Meðal afborgun væri 6.092.839 kr. Það er meira en ég er með í laun á ári.

En meðal afborgunin segir ekki allt. Í fyrstu væri ég að borga 72.353 kr. á mánuði sem er ekkert brjálæði. En hvað ef ég ætlaði mér að búa í íbúðinni í þessi 40 ár? Lokagreiðslan af láninu væri þá 38.085.661 kr. Þrjátíu og átta milljónir. Eru menn ekki í lagi.

Nú veit ég að þetta er svolítið ýkt dæmi því verðbólgan mun ekki haldast í 17% allan þennan tíma eða það vona ég alla vega. Hún á eflaust eftir að hækka í náinni framtíð en hún fer væntanlega niður aftur. En ýkt dæmi eru oft ágæt til að setja hlutina í samhengi.

En svo ég snúi mér aftur að Árna sögu Mathiesenar þá verð ég að spyrja, er það virkilega stefna stjórnvalda að láta borgara landsins fjármagna óráðsíu bankanna með endalausri verðtryggingu? Geta þessir andskotar ekki fjármagnað sig sjálfir?

Kæru blaðamenn

Það var gaman að fá ykkur á fundinn á Nasa fyrir rúmri viku síðan. Það voru allir sammála um að fjölmiðlar mættu gera betur í því að upplýsa almenning í landinu og þið hafið vissulega bætt ykkur.

En betur má ef duga skal. Ég ætla að koma með smá uppástungu fyrir ykkur.

Þegar að þið komið með fréttir eins og þessa þá skilja margir, þar með talið ég, ekki almennilega um hvað fréttin er. Þarna er fullt af prósentutölum og vísitölur án húsnæðis, hækkanir á áfengi, DVD spilurum, bílum og ég veit ekki hvað. En hvað þýðir þetta fyrir mann eins og mig? Nú er ég ekki með háskólapróf. Ég er að vísu tölvumenntaður og tel mig vera nokkuð talnaglöggan enda fór ég með glans í gegnum tölvubrautina í Iðnskólanum en ég er samt engu nær hvað þessar tölur í fréttinni þýða.

Ég ætla því að leggja til við ykkur að svona fréttum fylgi útskýringar á mannamáli. Tölurnar séu útskýrðar þannig að það komi fram hvaða áhrif þetta hefur fyrir borgara landsins. Hefur þetta áhrif á lánin okkar eða koma áhrifin fram annar staðar. Ef þetta hefur áhrif á lánin okkar, hversu mikil áhrif hefur þetta? Hækka lánin um x háa upphæð fyrir hverja milljón sem að skuldað er?

Það eru svona upplýsingar sem að okkur borgurum landins vantar en ekki hráar prósentutölur. Þegar að ég sé fréttir sem þessa bakka ég ósjálfrátt út úr henni því þetta er bara latína fyrir mér.

Ég hef nú ekki lagt það í vana minn að setja út á bloggara en nú bara verð ég. Mér þykir menn vera að lesa andskoti mikið út úr orðum eins þeirra sem að lagði á sig að mæta í Háskólabíó og spyrja þar spurninga. Skyndilega er aðalmálið orðið að viðkomandi spyrjandi skildi hafa notað orðið þjóðin yfir þá sem að voru mættir á fundinn og menn rífast og skammast yfir því að þessir 2000 einstaklingar sem að mættu séu ekki þjóðin.

Hafa menn aldrei nokkurn tíman heyrt talað um líkingarmál? Það var enginn að segja að þeir sem að mættu á fundinn væru að tala fyrir hönd þjóðarinnar. Aðstandendur þessara funda, og ég ætti nú að vita þetta þar sem að ég er einn af þeim sem að hafa lagt á sig heilmikla vinnu við að láta þetta verða að veruleika, hafa aldrei sagt að þeir séu að tala fyrir hönd þjóðarinnar.

En svona er þetta víst alltaf. Ef það þarf að tala eitthvað niður en erfiðlega gengur að finna rök fyrir því þá er ráðist á smáatriðin. Ég veit alla vega að miðað við alla þá óréttmætu gagnrýni sem að fundurinn hefur fengi þá erum við greinilega að gera eitthvað rétt.

Er það nema von að maður spyrji sig, hversu lengi færa þessi maður að valsa um og sökkva okkur stöðugt lengra ofan í skítinn? Það virðist vera alveg sama hvað maðurinn gerir, hvort sem það er vel meint eða hugsað til að bjarga eigin rassgati, alltaf tekst honum að sökkva okkur dýpra. Hvernig væri nú að Geir og Solla tækju smá mark á þeim sem að hafa verið að segja það undanfarið að okkur er ekki stætt á því að hafa þennan mann enn í seðlabankanum. Við endurheimtum ekki gramm af trúverðugleika okkar á meðan að hann situr sem fastast.

En við höfum vonandi gott tækifæri til að spyrja þau Geir og Sollu að nákvæmlega þessum spurningum í kvöld á Opnum borgarafundi í Háskólabíói, þ.e. ef þau mæta.

Við hvetjum ríkisstjórn Íslands og alla alþingismenn til að mæta á svæðið, hlusta á sína kjósendur og vera með í umræðunni. Á sviðinu verður komið fyrir 12 merktum stólum fyrir ríkisstjórnina, auk stóla fyrir alla alþingismenn. Einn stóll verður sérmerktur seðlabankastjóra.

Til hvers?

• Til að hinn almenni borgari geti komið hugmyndum sínum og skoðunum á framfæri á óvissutímum.
• Öllum stjórnmálamönnum, ráðherrum, alþingismönnum, seðlabankastjórum og bankastjórum er boðið að mæta til að svara spurningum Íslendinga, milliliðalaust.
• Til að almenningur fái skýr skilaboð og sé ekki hafður útundan í umræðunni.
• Til að leita spurninga og svara um efnahagsástandið.

Fyrirkomulag:

Fjórir frummælendur hefja umræðuna (5 mínútur hver):

• Þorvaldur Gylfason, hagfræðingur
• Silja Bára Ómarsdóttir, alþjóðastjórnmálafræðingur
• Benedikt Sigurðarson, framkvæmdastjóri
• Margrét Pétursdóttir, verkakona

Þegar frummælendur hafa lokið máli sínu er orðið gefið laust og hver sem vill fær tvær mínútur til að tjá sig úr sal eða spyrja þátttakendur í pallborði spurninga.

Fundarstjórn og tímavarsla verður sem fyrr tekin föstum tökum í nafni lýðræðislegrar umræðu.

Sýnum stuðning með þátttöku – spyrjum og heimtum svör – látum í okkur heyra.

Við ítrekum breyttan fundarstað. Hittumst í Háskólabíói kl. 20:00.

F.h. undirbúningshóps: Gunnar Sigurðsson leikstjóri (gus@mmedia.is – s: 897 7694) og Davíð A. Stefánsson bókmenntafræðingur (david@ljod.is – s: 864 7200).

Geir segir að það ríði á að það sé öflug stjórn sem heldur um stjórnartaumana næstu mánuðina og að AG (alþjóðagjaldeyrissjóðurinn) aðstoðin og aðgerðarplanið sem henni fylgir sé prógram fyrir næstu 2 árin.

Þetta er alveg rétt hjá Geir. Við þurfum öfluga stjórn til að leiða okkur í gegnum þetta allt saman. En stjórnin sem nú situr er alls ekki öflug. Þetta er stjórnin sem að kom okkur í þetta og hann sjálfur er í flokknum sem að kom öllu ruglinu af stað með einkavinavæðingu bankanna. Ef rétt hefði verið að sölu bankanna staðið værum við eflaust ekki í jafn slæmri klípu og við erum í núna. Ef Davíð og félagar í sjálfstæðisflokknum hefðu ekki skyndilega, eftir fund með Björgólfi, fallið frá ákvæðum um dreifða eignaraðild bankanna. Ef bankarnir hefðu ekki verið færðir í hendurnar á “réttum” aðilum í staðin fyrir að selja þá hæstbjóðanda eins og átti að sjálfsögðu að gera (og þá í litlum hlutum til að tryggja dreifða eignaraðild). Stjórnin nýtur alls ekki traust almennings og því getur þetta ekki verið öflug stjórn.

Eina rétta í stöðunni er að kjósa strax á næsta ári. Ég geri mér grein fyrir því að ekki sé rétt að kjósa strax því það þarf að undirbúa kosningar vel. Það þarf að breyta kosningalöggjöfinni þannig að smærri flokkar, nýjir flokkar, eigi möguleika á að komast á þing en ekki eins og reglurnar eru núna að flokkur þurfu yfir 5% atkvæða á landsvísu til að eiga möguleika á uppbótarsæti. Þingið er ekki bara fyrir stóru flokkana sem telja að þeir eigi áskrift að sætum á þingi.

Merkilegt þykir mér reyndar að Geir skuli ekki segjast vera hræddur við kosningar. Afhverju viltu þá ekki leyfa okkur kjósendum að ákveða hvort við viljum hafa þig áfram og stjórna okkur í gegnum þetta rugl sem að er að ganga yfir okkur núna?

Ég skora á þig, Geir Hilmar Haarde, að mæta okkur kjósendum á Opnum Borgarafundi í Háskólabíó á næsta mánudag. Þar hefurðu möguleika á að sannfæra mig um að hið eina rétta sé að halda áfram með óbreytta stjórn. Ég efast reyndar um að þér takist það en þú hefur samt tækifæri til þess.

Enn og aftur sést hversu nauðsynlegt það er að losa pólitískt ráðna menn úr seðlabankanum. Það þarf að sparka allri seðlabankastjórninni og bankaráðinu og ráða í staðinn einn fagmann sem seðlabankastjóra og honum til halds og trausts fagmenn í bankaráð. Og það telst ekki til faglegrar ráðningar að ráða lögfræðing þó svo að hann sé fagmaður á sínu sviði. Bankastjórn er einfaldlega ekki hans svið.

Það að við skulum vera með svona rammpólitíska seðlabankastjórn gerir það að verkum að hlegið er að okkur út í hinum stóra heimi. Og það sem verra er, traustið á seðlabankanum er minna en ekkert. Við erum á sama stalli og Nígería og Simbabwe þegar að kemur að trúverðugleika. Er það eitthvað sem að viljum eða viljum við breytingar?

Ríkisstjórnin og seðlabankastjórn fá gott tækifæri til að svara fyrir þetta á næsta mánudag á opnum borgarafundi í Háskólabíó. Fundurinn hefst kl 20 og munu merktir stólar bíða ráðherranna. Ég hvet alla til að mæta svo við troðfyllum Háskólabíó.

Til að byrja með verð ég að játa að ég hef ekki hugmynd um það hvort að þessar hugmyndir hagfræðinganna séu góðar eða slæmar. Til þess hef ég einfaldlega ekki þekkingu til að meta. Að því sögðu þá sýnist mér þetta óvitlausar hugmyndir og vil skoða þessa möguleika til hlýtar.

Fyrsta skrefið er að fá opnar  umræður um allar þær hugmyndir sem að menn hafa varpað fram. Það gengur ekki lengur að ríkisstjórnin loki sig bara af og komi svo annað slagið út og rétti borgurum landsins brauðmola. Við viljum allt helvítis brauðið. Við viljum fá alvöru útskýringar á alvöru lausnum.

En það er til ágætur vettvangur fyrir ráðamenn landsins til að tjá sig beint við borgarana. Undanfarnar vikur hafa verið haldnir 3 opnir borgarafundir hvar öllum þingmönnum, ráðherrum og forystumönnum stjórnmálaflokkanna hefur verið boðið. Enn sem komið er hefur enginn ráðherra mætt. Sjálfstæðisflokkurinn sá sér ekki einu sinni fært að senda varaformanninn á fund númer 2 ólíkt hinum flokkunum sem að allir sendu varaformenn sína að undanskildum VG en Steingrímur J. mætti sjálfur, formaður flokksins.

En nú er lag fyrir ráðherrana og þingmennina okkar að mæta. Á þá hefur verið skorað að mæta á opinn borgarafund í Háskólabíói á næsta mánudag. Ráðherranna bíða merktir stólar. Davíð Oddsyni, fyrrum formanni sjálfstæðisflokksins, fyrrum forsætisráðherra og núverandi seðlabankastjóra er einnig boðið.

Ég tek undir orð nafna míns, Gunnars Sigurðssonar (sjá hér að neðan), og skora hér með að þessa aðila að láta sjá sig í háskólabíói. Ég skora líka á fjölmiðla landsins að hjálpa okkur við að pressa á þessa aðila um að mæta.

Enn og aftur sést það hvað stjórnunarstíll sjálfstæðisflokksins er búinn að koma okkur í djúpan vanda. Vanda sem að ég fæ ekki séð að verði leystur nema að sjáfstæðisflokknum verði komið frá völdum og það strax.

Þessi stjórnunarstíll sem hefur einkennt sjálfstæðisflokkins síðustu 15-20 árin byggist upp á því að gera helst ekki neitt. Þeir gera ekkert nema að nauðsynlega þarf og vona svo að hitt reddist allt saman. Þeir reyða sig um of á það að markaðurinn sjái um sig sjálfur.

Það er svo sem gott og vel að trúa á markaðinn. Hins vegar er það stórhættulegt að trúa á markaðinn í blindni. Og það er það sem að sjálfstæðismenn hafa gert. Þeir hafa trúað því að þeir þyrftu ekki að vera með aðgerðaráætlanir til að geta bruðgðist við krísum. Og í dag erum við í slæmri krísu sem að sjálfstæðismenn hafa ekki hugmynd um hvernig þeir ætla að ná okkur úr. Það kemur fyrst og fremst til af því að sjálfstæðismenn unnu ekki heimavinnuna. Þeir bjuggu ekki til worst case scenarios til að hafa einhverja hugmynd um það hvernig ætti að bregðast við.

Þetta er svona svipað og þegar að maður heldur að maður geti ekki lent í óhappi. Það séu bara aðrir sem lenda í því að verða fyrir bíl, húsið þeirra brenni o.s.frv. En nú er landið okkar í miðjum bruna og þeir sem að eiga að hringja á slökkviliðið snúast bara í hringi og finna ekki símann. Reyndar vill svo til að þessir sömu og eiga að hringja á slökkviliðið tóku þátt í því að kveikja eldinn en það er önnur saga.

Því segi ég enn og aftur. Sjálfstæðisflokkinn burt úr ríkisstjórn og burt með spillingarliðið.