Það er ýmislegt sem að maður tekur sér fyrir hendur. Sem dæmi þá er ég að fara að leika í Þjóðleikhúsinu á morgun, að vísu ekki með Þjóðleikhúsinu sjálfu heldur með Halaleikhópnum en leikrit þeirra (okkar), Gaukshreiðrið, var valið áhugaverðasta áhugaleiksýningin þetta árið og því stöndum við í stórræðum þessa dagana.

En þetta er ekki það sem að ég ætla að ræða um hér heldur verkefni sem að ég og nokkrir aðrir erum að fara út í og það er ekki af smærri gerðinni. Það sem að við ætlum að gera er að ná saman 100 manns með hundrað MiniDV myndavélar og taka upp tónleikana á Klambratúni á Menningarnótt og gera svo úr því 55-60 mínútna heimildarmynd.

Með þessu ætlum við að reyna að fanga tónleikana frá 100 mismunandi sjónarhornum og fá þátttakendur algjörlega frjálsar hendur með hvað þeir kvikmynda svo lengi sem að tónleikarnir séu miðpunkturinn. Þannig ráð menn alveg hvort að þeir taki mynd af hljómsveitunum sem eru að spila eða af áhorfendum sem eru að hlusta.

Öllum er velkomið að taka þátt, allt frá börnum upp í gamalmenni og allir þar á milli. Við gerum ekki neinar kröfur um að þeir sem taka þátt hafi reynslu af tökum en við ætlum að reyna að halda stutt námskeið í kvikmyndatöku enda eru menn í hópnum sem hafa mikla reynslu af tökum og gerð heimildamynda og annars konar mynda.

Ef einhverjir hafa áhuga á að vera með eða vilja forvitnast meira um þetta þá vil ég benda á heimasíðu verkefnisins, www.projecthundred.com, en þar eru nánari upplýsingar og hægt að senda þaðan tölvupóst með umsókn eða beiðni um upplýsingar.

Að lokum má geta þess til gaman að við ætlum að athuga hvort að þetta ævintýri okkar komist í heimsmetabók Guinnes og ef það tekst þá er um virkilega sögulegan atburð að ræða.

geia sas

Um síðustu helgi, Hvítasunnuhelgina, var á Patreksfirði haldin heimildarmyndahátíðin Skjaldborg. Ég ásamt nokkrum félögum mínum sem allir eru meðlimir í heimildarmyndaklúbbnum Hómer (www.hmk-homer.com) ákváðum að leggja land undir fót og kíkja á hátíðina enda allir miklir áhugamenn um heimildarmyndir.

Við keyrðum vestur á föstudaginn og eftir að við vorum búnir að koma okkur fyrir á gistiheimilinu og búnir að borða var komið að því sem að við komum til að gera, horfa á heimildarmyndir. Opnunarmynd hátíðarinnar var myndin Gimme Shelter eftir heiðursgest hátíðarinna, Albert Maysles en auk hennar voru þrjár aðrar myndir eftir Maysles sýndar á hátíðinni.

Á laugardeginum hélt fjörið áfram en þá voru sýndar alls 20 heimildarmyndir eða brot úr heimildarmyndum. Myndir voru mjög misjafnar en af þeim sem að ég sá má helst nefna myndirnar Chequered Flags of our Fathers, sem er um mann sem að ætlar sér að gera 4 ára son sinn að atvinnumanni í akstursíþróttum, Bara fimm mínútur í viðbót, sem er um tölvuleikjafíkn og Kjötborg, sem er um tvo bræður sem reka kjörbúðina Kjötborg við Ásvallagötu, en hún var einmitt kosin besta myndin af áhorfendum.

Sunnudagurinn var svo lokadagurinn á hátíðinni ekki var hann síðri heldur en laugardagurinn. Myndir dagsins reyndust 14 talsins og eins og áður voru þær æði misjafnar. Helstu myndir sunnudagsins að mínu mati voru myndirnar Öræfakyrrð eftir Pál Steingrímsson, en einhverjir hefðu líklega ekki fallist á að hún væri heimildarmynd því hún fjallar nokkuð einhliða um Kárahnjúkavirkjun og jarðrask það sem henni fylgir en ég er samt á því að hún sé gott innlegg í umræðuna um umhverfisvernd, Bad Boy Charlie sem er um hinn stórbrotna athafnamann og strippara Charlie og lokaperformance hans í Vestmannaeyjum, og síðast má nefna myndina The Great Northern Documentary en í henni er fylgst með hljómsveitinni Mínus við tökur á plötunni The Great Northern Whalekill í Los Angeles árið 2006.

Hátíðin var öll hinn skemmtilegasta og metnaðurinn á bakvið hana skein í gegn. Aðstandendur hátíðarinnar eiga mikið hrós skilið fyrir að koma þessari hátíð á legg og vonandi er að hún lifi sem allra lengst. Rétt er líka að hrósa Kvennfélagi Patreksfjarðar fyrir dælega plokkfiskveislu á laugardagskvöldið og Sjóræningjahúsið á Patró fær líka hrós fyrir Steinbíts- og kræklingaveislu sem þeir buðu í á sunnudaginn.

En eitt verð ég nú að minnast á svona í lokin. Fyrir vestan var mér bent á hlut sem að mér fannst eiginlega fyrir neðan allar hellur. Það var enginn fulltrúi frá Kvikmyndamiðstöð Íslands á hátíðinni. Líklega hefur þeim þótt mikilvægara að spígspora með ríka og fallega fólkinu í Cannes heldur en að sýna grasrótinni smá virðingu. Einnig lét Hjálmtýr Heiðdal, formaður Félags Kvikmyndagerðarmanna, ekki sjá sig en hann hefur einmitt mikið talað um það hvað heimildarmyndin fær litla athyggli og stuðning hér á landi. Mér þykir það svolítið merkilegt að þessir aðilar skuli ekki sýna grasrótinni þá virðingu sem hún á skilið. Það er óskandi að þessir aðilar sjái sóma sinn í að láta sjá sig á næsta ári og styðji þá vel við bakið á hátíðinni enda á hún það fyllilega skilið.

antio

Eins og margir vita þá hef ég mikinn áhuga á kvikmyndum, sjónvarpsefni og öðru slíku. Drjúgur tími fer í það hjá mér að sinna þessu áhugamáli og sem dæmi þá náði ég að horfa á 17 bíómyndir um páskanna (það hefur ákveðna kosti að vera single), þar af 4 sem voru yfir 3 tíma.

Þar að auki er ég nú í tveimur kvikmyndaklúbbum. Annar þeirra kallast Afspyrna og kemur hann saman vikulega og er þá horft á mynd sem að hefur verið vandlega valin vikuna áður. Reglulega tökum við okkur svo til og setjum af stað þema og reynum þá að horfa á eins margar myndir úr þemanu og mögulegt er. Sem dæmi má nefna að eitt þemað var Akira Kurosawa og náðum við þá, að ég held, að horfa á allar myndir þessa aldna meistara.

Hinn klúbburinn sem ég er í er Heimildarmyndaklúbburinn Hómer. Sá klúbbur sérhæfir sig í heimildarmyndum og þáttum hvers konar og umræðum um þær. Meðal efnis sem að við höfum kíkt á eru myndir eins og Jesus Camp, Scientology and Me, King of Kong og margar fleiri. Nú síðast horfðum við á myndirnar Mein liebster Feind – Klaus Kinski (My Best Fiend) eftir Werner Herzog og I’m from Hollywood eftir Lynne Margulies og Joe Orr. Báðar eru myndirnar um mjög sérstaka og sérvitra snillingar, þá Klaus Kinski og Andy Kaufman.

Þessar tvær myndir marka ákveðin tímamót í lífi Hómers því klúbburinn er nú kominn í útvarp líka. Heljarinnar pistill var skrifaður um þessar myndir og var hann svo fluttur í útvarpsþættinum Kviku á Rás 1. Það sem meira er þá munum við að öllum líkindum halda þessu áfram og skrifum pistla eftir hvern klúbb sem verður svo fluttur í Kviku.

Það er ekki hægt að neita því að Hómer fær svolítið annað gildi við þetta. Umræðan um myndirnar sem að við horfum á verður aðeins fókusaðri og meira líf er milli klúbbkvölda sem eru á þriggja vikna fresti. Og svo má ekki gleyma spenningnum að fá að heyra pistilinn eftir hvern klúbb.

En s.s. fyrsti pistilinn hefur verið fluttur og er hann að finna á heimasíðu Hómars, bæði til hlustunar og svo til lestrar. Ég mæli eindregið með því að menn hlusti á hann frekar en að lesa hann svo að menn heyri hljóðbrotin úr myndunum.

adeus

Eftir að hafa horft á myndina The Great Global Warming Swindle ákvað ég að drífa loksins í því að horfa á mynd Al Gore, An Inconvenient Truth og reyna svo að bera þær saman. Þó svo að myndirnar fjalli báðar um sama hlutinn eru þær alveg gjörólíkar. Á meðan að Global Warming Swindle er meiri heimildarmynd og fer í gegnum málefnið með viðtölum og tilvísunum í hin ýmsu gögn er An Inconvenient Truth sett upp sem einskonar (eða algjörlega) fyrirlestur þar sem að Al Gore er að fara yfir tölur og upplýsingar sem að hafa komið frá vísindamönnum um þetta málefni og inn í þetta fléttast svo hugleiðingar hans sjálfs um global warming og hvers vegna hann hefur svona mikinn áhuga á þessu.

En er allt eins og það virðist vera í fyrstu? Eftir því sem að ég hef kynnt mér The Great Global Warming Swindle meira hef ég minna og minna álit á henni. Það vantar ekki að hún lítur mjög vel út við fyrstu sýn en þegar að farið er að rýna í hana kemur í ljós að kvikmyndagerðarmaðurinn er ekki með alveg tandurhreint mjöl í pokahorninu. Þannig hefur í það minnsta einn viðmælenda hans kvartað opinberlega yfir því hvernig ummæli hans voru klippt til og látin fá aðra merkingu heldur en þau upphaflega höfðu. Einnig hafa virtir vísindamenn farið yfir gögnin sem að notuð eru í myndinni og eftir því sem að ég best veit hrakið stóran hluta þeirra, ekki síst vegna þess að gögnin voru orðin gömul og úrelt. Annars er gaman að lesa bloggfærslur Einars Sveinbjörnssonar á veðurblogginu þar sem að hann fer yfir nokkur rök myndarinnar og hvers vegna hann telji rangt með farið. Einnig er á vef veðurstofunnar að finna grein þar sem að farið er yfir það hvers vegna Global Warming Swindle sé ekki merkilegur pappír (filma).

Mynd Al Gore finnst mér hins vegar erfiðara að meta. Það sem að mér sýnist hann vera að gera er að setja málið upp á einfaldan hátt þannig að allur almenningur geti skilið hvað um er að ræða. Hann sleppir því að vera eitthvað ofur fræðilegur við þetta og notar þess í stað húmor til að halda mönnum vakandi og til að vekja áhugann. Og að þessu leyti finnst mér honum takast vel upp. Einn galli finnst mér þó vera á myndinni en þó skil ég vel hvers vegna sá galli er á myndinni. Myndin er ofurvæmin á köflum en það stafar held ég fyrst og fremst af því að verið er að stíla hana á amerískan markað og svona væmni virkar í kanann.

Af þessum tveimur myndum hef ég mun meira álit í dag á The Inconvenient Truth heldur en Global Warming Swindle. Báðar myndir eru þó góðar til síns brúks (truth til að vekja menn til umhugsunar um þessi mál og swindle til að sjá hvað menn geta lagst lágt í því að berjast fyrir að fá að menga).

näkemiin

Eitt af því skemmtilegra við kvikmynda- og heimildamyndaáhugann er þegar að myndir koma manni á óvart og vekja mann til umhugsunar. Það er einmitt það sem að gerðist þegar að við horfðum á The Great Global Warming Swindle í Afspyrnu í gærkvöldi. Það er orðið langt síðan að nokkur mynd hefur haft svona mikil áhrif á mig eins og þessi gerði.

Fyrir þá sem að ekki þekkja myndina fjallar hún um það hvernig vísindamenn og fjölmiðlar hafa “blekkt” almenning og talið þeim trú um að heimurinn sé á hraðri leið til helvítis vegna mengunar og losunar koltvíoxíðs út í andrúmsloftið. Þetta veldur því, að því er vísindamennirnir segja, að hitastig jarðar hitnar óeðlilega mikið og við það bráðna jöklar heimsins og mun er fram líða stundir valda vatnsskorti víða um heim. Myndin á að vera nokkurs konar andsvar við mynd Al Gore, An Inconvenient Truth.

Ekki leist mér nú of vel á byrjun myndarinnar. Hún virkaði á mig ekki ósvipað og myndin Farenhype 9/11 sem að snérist fyrst og fremst um skítkast og órökstuddar fullyrðingar. En fljótlega fóru að renna á mig tvær grímur. Rökin fóru að streyma fram og þau mörg hver mjög sterk. Sem dæmi var talað um það að einn veigamesti punkturinn í An Inconvenient Truth væri rangtúlkaður. Þetta atriðu snýst um það að magn CO2 í andrúmsloftinu og hitastig jarðar haldist í hendur. Þeir sem að trúa á Global Warming segja að rannsóknir sýni fram á það að þegar að CO2 eykst þá hækkar hitastigið. En í þessari mynd er því haldið fram að þessu sé öfugt farið, þ.e. að þegar að hitastigið hækkar þá aukist CO2 í kjölfarið og sýna þeir ansi sannfærandi línurit máli sínu til stuðnings. Rétt er að taka það fram að í An Inconvenient Truth er þetta líka sýnt með línuriti en í henni eru línurnar sýndar aðskildar á meðan að í svindlinu eru þær lagðar saman þannig að þær sýna skýrar hvað um er verið að tala.

En þetta voru ekki einu rökin fyrir því að CO2 væri ekki aðal sökudólgurinn þegar að kemur að hækkun hitastigs jarðar. Þannig er líka sýnt fram á það með gröfum að beint samband sé á milli sólarinnar og hækkandi hita (en ekki hvað). Nú gætu margir hugsað með sér að þetta sé nú augljóst mál, sólargeislarnir eru fangaðir af öllu koltvíoxíðinu en málið er víst ekki svo einfalt. Þannig var sýnt fram á tengsl virkni sólar og sólarbletta (e. sunspots) og hitastigs jarðar. Þannig var sýnt að þegar að mikið væri um sólarbletti þá hækkaði hitinn en þegar að lítið er um þá þá lækkar hitinn. Fleiri rök komu fram sem að ég ætla ekki að fara nánar út í en í stað þess hvet ég alla til að kíkja á þessa mynd.

Þrátt fyrir að þessi mynd hafi vakið mig hressilega til umhugsunar get ég ekki sagt að ég sé hér með búinn að afneita gróðurhúsaáhrifunum og hættunni sem að stafar af mengun. Það sem að gerðist hins vegar að ég hef nú efasemdir um að áhrifin séu eins mikil og af er látið. Og svo náttúrulega að málið er ekki (og meira að segja langt í frá) eins einfalt og það virðist í fyrstu. Það er, að ég tel, greinilega mun fleira sem að hefur áhrif. En það má samt ekki heldur vanmeta áhrif aukins CO2 á umhverfið. Og menn meiga heldur ekki gleyma því að mengun hefur mun víðtækari áhrif heldur en bara sem snýr að hitastigi jarðar. Þannig fannst mér á köflun myndin vera með svona smá réttlætingar á mengun og maður fékk það á tilfinninguna að það væri verið að reyna að segja það á lúmskan hátt að það væri bara í fínast lagi að menga.

Ég er þannig þenkjandi að ég vil að náttúran fái að njóta vafans. Það er ekki þar með sagt að ég sé alfarið á móti öllum framkvæmdum. Ég vil frekar að reynt verði eftir fremsta megni að draga úr mengun eins og hægt er og þá sérstaklega í þeim löndum sem að hafa mestan möguleika á því (lesist vesturlönd). Ef það þarf á annað borð að menga þá tel ég að réttast að það sé gert á þeim stöðum þar sem að svigrúm til þess er sem mest og þörfin fyrir framfarir eru mestar. Þannig vil ég frekar að fátæk lönd í Afríku, Asíu og Suður-Ameríku fái til sín orkufrekan iðnað sem að krefst ekki eins mikillar menntunar því að þau lönd þurfa virkilega á fleiri tækifærum að halda.

Svona að lokum verð ég að koma því að að ég hef ekki enn lokið við að horfa á  An Inconvenient Truth og get því ekki borið þessar myndir saman svo heitið getur. En um leið og ég verð búinn að horfa á hana mun ég reyna að skrifa hvað mér fannst um hana og reyna um leið að bera þessar tvær myndir saman.

farvæl