Árið 2007 var samþykkt viðbót við lög nr. 50/1987, umferðarlögin, sem skyldar bifhjólafólk til þess að vera í hlífðarfatnaði á hjólum sínum. Í lögunum stendur „Þá skal hver sá sem er á bifhjóli nota viðurkenndan lágmarkshlífðarfatnað ætlaðan til slíkra nota“. Ráðherra er síðan ætlað að skipa nefnd sem á að skilgreina hvað er lágmarks hlífðarfatnaður. Bifhjólasamtök lýðveldisins, Sniglar, áttu stóran þátt í því að þessi lög voru sett en tilgangurinn var sá að stuðla að því að fá niðurfellda tolla af hlífðarfatnaði á grundvelli þess að um öryggisbúnað væri að ræða. Þrátt fyrir góðan tilgang hefur ekkert annað komið út úr þessari viðleitni Snigla, til að fá verð á hlífðarfatnaði lækkað, en að nú sitjum við uppi með lög sem eru mun strangari en víðast hvar annarstaðar en áfram eru tollarnir þeir sömu.

Frá því að þetta ákvæði fór inn í lögin hefur verið deilt um það. Bifhjólafólk hefur sett sig alfarið á móti þessu ákvæði og vill það út úr umferðarlögunum og er núverandi umferðarnefnd Snigla þar engin undantekning. Ástæður þess að bifhjólafólk hefur verið á móti þessu ákvæði eru margar. Ein helstu rök þeirra er að með þessu ákvæði er verið að setja bifhjólafólki á Íslandi mun strangari reglur en tíðkast í Evrópu og þó víðar væri leitað. Í Evrópu miðast lög um hlifðarfatnað bifhjólafólks við það að skylda atvinnuökumenn bifhjóla til að vera í viðurkenndum hlífðarfötum. Noregur setti í lög hjá sér skildu um notkun hlífðarfatnaðar en drógu það svo til baka og eru nú lög þeirra til samræmis við önnur lönd Evrópu.

Viðmiðið við Evrópu er ekki það eina sem sett hefur verið út á í sambandi við þessi lög. Síðastliðið haust gerðu Bifhjólasamtök lýðveldisins, Sniglar, könnun á hlífðarfötum hjólafólks. Var könnunin gerð bæði með því að fá hjólafólk til að svara nokkrum spurningum á vefsíðuni hjólafólk.is og einnig var farið í verslanir og hlífðarfatnaður skoðaður. Í ljós kom að einungis um 25% hlífðarfatnaðar var merktur með Evrópustaðli, svokallaðri CE merkingu. Engu að síður var um að ræða fatnað frá þekktum og virtum framleiðendum á borð við Spidi, Rukka og Hein Gericke. Með því að gera kröfu um viðurkenndan lágmarkshlífðarfatnað er því verið að takmarka valið hjá bifhjólafólki alveg gríðarlega með tilheyrandi kostnaði sem því fylgir.

En það eru ekki bara lagaleg og fjárhagsleg rök fyrir afstöðu bifhjólamanna. Eins og allir vita liggur Ísland á norðurhveli jarðar og það frekar norðarlega. Hitastigið er því oftar en ekki þannig að nauðsynlegt er að búa sig vel ef það á að njóta ferðarinnar en ekki vera skjálfandi af kulda í hvert sinn sem stoppað er. Fyrir vikið er bifhjólafólk oftar en ekki í þykkum hlífðarfatnaði því fötin verja ekki eingöngu gegn slysum heldur einnig fyrir veðri og vindum.

En afhverju ekki bara að hafa notkun hlífðarfata lögbundna? Fyrir þá sem ekki þekkja til er þetta eðlileg spurning. Einu upplýsingarnar sem þeir hafa eru úr blöðunum þegar þau fjalla um alvarleg bifhjólaslys. En það gefur ekki endilega rétta mynd af vandamálinu. Málið er nefninlega ekki alveg svona einfalt. Hlífðarfötin verja vissulega líkamann í slysum og koma í veg fyrir að húðin tætist þegar að bifhjólamaðurinn rennur eftir götunni eftir að hafa fallið af hjólinu. En stóra hættan felst ekki endilega í því að detta. Stóra hættan er þegar og hvernig viðkomandi stöðvast. Ef bifhjólamaður dettur af hjólinu og rennur á bakinu þar til hann stöðvast eru mjög miklar líkur á því að hann standi upp nánast óskaddaður ef hann er í hlífðarfötum. Hins vegar ef hann stoppar mjög snögglega, t.d. á stólpa fyrir vegrið eða ljósastaur þá eru mun meiri líkur á því að hann slasist alvarlega og breytir þá hlífðargallinn litlu. Það er því ekki endilega fallið sem skaðar heldur hvernig þú stöðvast eftir fallið.

Hugsa þarf vegakerfið fyrir alla sem um það fara. Mörg lönd hafa farið út í að setja sér svokallaða núllsýn þar sem þau setja sér það markmið að útrýma öllum dauðaslysum og alvarlegum slysum. Noregur er eitt þessara landa og hefur vegagerðin þar, í samvinnu við NMCU, Norwegian Motorcycle Union, útbúið handbók um hönnun vega sem eru örugg fyrir bifhjólafólk. Í þessari handbók er farið yfir það hvað ber að varast við vegahönnun og komið með hugmyndir að úrbótum eins og t.d. í sambandi við staðsetningu umferðarskilta, vegriða og þar fram eftir götunum.

Það að lögbinda notkun hlífðarfatnaðar hjá bifhjólafólki er því svolítið að byrja á vitlausum enda. Bifhjólafólk er almennt mjög meðvitað um öryggi sitt og er því upp til hópa mjög duglegt við að nota hlífðarföt. Þetta er svolítið eins og að skylda endur til þess að vera fiðraðar, hljómar kannski skynsamlegt en er í raun algjör óþarfi. Með því að draga úr líkum á því að bifhjólamaður lendi á fyrirstöðu sem stoppar hann eftir að hafa fallið af hjólinu er hægt að draga mun betur úr hættunni á alvarlegum slysum heldur en með setningu laga um notkun hlífðarfatnaðar. Það er því eðlileg krafa að stjórnvöld byrji á réttum enda í stað þess að setja lög sem eru ekki í neinu samræmi við lögin í nágrannaríkjum okkar.

Snemma árs 2006 tók ég eina bestu ákvörðun lífs míns. Ég ákvað að læra á mótorhjól. Þetta er sú ákvörðun, ásamt því að flytja til Reykjavíkur og fara í skóla, sem hefur breytt mínu lífið hvað mest. Áður en ég tók þessa ákvörðun að læra á mótorhjól voru hjólin fyrst og fremst eitthvað spennandi og flott sem að maður sá annað slagið. En eftir að ég tók prófið og keypti mér hjól hefur þetta breyst í því að vera stór og mótandi þáttur í lífi mínu. Sumarið er nú orðið meira og minna skipulagt í kringum hjólamennskuna.

Þegar ég var loksins búinn að taka prófið fór ég að velta hlutunum aðeins fyrir mér. Ég vissi um Sniglana og kannaðist aðeins við sögu þeirra. Ég fór að skoða vefsíðu Sniglanna og sá að þar var á ferðinni batterí sem að lét sig hagsmuni hjólafólks varða. Þar sem að maður var nú búinn að heyra það að margir litu nánast á hjólafólk sem annars flokks aðila í umferðinni, tryggingarfélögin væru óbilgjörn (sem maður fann fyrir sjálfur þegar hjólið var tryggt) og þar fram eftir götunum vildi ég leggja mitt af mörkum við að bæta úr þessu. Það minnsta sem ég gæti væri að ganga í Bifhjólasamtök Lýðveldisins, Snigla, enda væru það í raun einu hagsmunasamtök hjólafólks.

Eftir að hafa tekið þessa ákvörðin, að ganga í Sniglana, og stoltur farinn að styðja við bakið á hagsmunabaráttu hjólafólks, fór ég að kíkja á félagsfundi. Ég fór að kynnast betur starfi Sniglanna og hvað þeir hafa verið að gera fyrir hagsmuni hjólafólks. Ég hef líka kynnst mistökum sem Sniglar hafa gert í baráttunni eins og t.d. hlífðarfatafrumvarpið ógurlega, sem aldrei hefði átt að ná alla leið. Sem betur fer lítur út fyrir að það hafi tekist að leiðrétta þau mistök en kostaði það samt þrotlausa vinnu umferðarnefndar Snigla.

Í tengslum við vinnuna við að leiðrétta hlífðarfatafrumvarpið fór ég að kynna mér hvernig staðið væri að þessum málum í löndunum í kringum okkur. Þar var alltaf það sama upp á teningnum. Hagsmunasamtök nágrannalanda okkar eru í FEMA. Ég fór því að kynna mér FEMA af einhverri alvöru, hvað þau standa fyrir og hvað þau hafa gert. Eftir því sem ég kynnti mér FEMA betur hugsaði ég alltaf meir og meir með mér, hvers vegna í ósköpunum erum við ekki meðlimir? Við tilheyrum Evrópu og erum í EES þannig að lög og reglugerðir EU rata alltaf á endanum hingað. Með því að vera í FEMA værum við komin með möguleikann á því að hafa áhrif á þessi lög strax í  upphafi. Við værum líka komin með sterkan þrýstihóp á bakvið okkur í baráttunni við yfirvöld hér heima.

En svo ég svari nú spurningunni minni þá gekk ég í Sniglana fyrst og fremst af því að ég vildi leggja mitt af mörkum í baráttunni fyrir hagsmunum hjólafólks. Ég tel að Sniglarnir, sem samkvæmt ákvæðum í lögum samtakanna, eru hagsmunasamtök, eigi að stíga skrefið til fulls og skilgreina sig endanlega sem hagsmunasamtök en ekki klúbbur. Sem hagsmunasamtök er ég líka á þeirri skoðun að Sniglarnir eigi að starfa með öðrum hagsmunasamtökum í evrópu og besta leiðin til þess er að ganga í FEMA. Þannig væru Sniglar orðnir mun betur í stakk búnir til að berjast fyrir málefninu og með aðgengi að gögnum FEMA þyrftu þeir ekki alltaf að finna upp hjólið upp á nýtt.

Gunnar Gunnarsson
#1837

Pistill þessi er líka inn á sniglar.is

Á morgun legg ég af stað í langferð. Ég ætla alla leið á Snæfellsnes en þar sem að ég er nú ekki alveg eins og fólk er flest ætla ég lengri leiðina. Ástæðan fyrir þessu ferðalagi mínu er Landsmót Bifhjólamanna og verður þetta í annað sinn sem að ég mæti á landsmót. Ég hef s.s. ekki misst úr landsmót frá því að ég byrjaði að hjóla.

Þegar að ég fór á landsmótið í fyrra varð ég samferða vinnufélaga mínum, manni sem að hefur mætt á öll landsmót frá upphafi. Hér á árum áður var það venja hjá honum að fara hringinn fyrir landsmót. Eitthvað hefur þetta nú minnkað hjá honum í seinni tíð en í fyrra fór hann hringinn og tók mig með frá Egilsstöðum en ég var að vinna fyrir austan um þetta leyti.

Þessi hefð hans fannst mér það sniðug að ég ákvað það strax á síðasta landsmóti að ég myndi gera þetta fyrir næsta landsmót. Og nú er s.s. komið að því. Á morgun verður haldið af stað og viku seinna og einum degi betur kem ég heim aftur endurnærður eftir túrinn.

En hvers vegna fer ég svona snemma af stað þegar að hægt er að fara hringinn á mun styttri tíma? Fyrir það fyrsta þá ætla ég að byrja á því að fara á 20 ára afmælismót Óskabarna Óðins sem verður undir Eyjafjöllunum núna um helgina. Þegar að tjúttið þar verður búið held ég áfram austur á bóginn og kíki til foreldra minna sem að búa á Seyðisfirði (fallegasta stað á Íslandi) og er ætlunin að leyfa þeim að dekra við mig í tvo daga. Eftir dekrið verður svo brunaði á Akureyri þar sem að ég mun slást í för með fleira fólki á leið á landsmót. Loks á fimmtudag í næstu viku verður rennt í hlaðið á Lýsuhól og fjörið fer af stað.

Segja má að ferðin verði, ef allt gengur upp hjá mér, nokkurskonar generalprufa fyrir ferð sem að mig langar að fara í á næsta ári. Hugmyndin er þá að bruna austur og hendast um borð í Norrönu og krúsa svo í mánaðartíma eða svo um Evrópu.

Í gær, sumardaginn fyrsta, fóru Sniglarnir í fyrsta hópakstur sumarsins. Að sjálfsögðu skellti ég mér með í aksturinn og sá svo sannarlega ekki eftir því.

Hjólaklúbburinn í vinnunni ákvað að fara saman í hópkeyrsluna og vorum við nokkur sem að hittumst á planinu fyrir utan vinnustaðinn upp úr kl 12. Þegar að allir voru komnir lögðum við af stað upp að Select og fengum við hálfgert áfall þegar að þangað kom. Planið var gjörsamlega þakið af hjólum og bætist vel við eftir að við komum. Maður var farinn að vorkenna þeim sem að komu þarna að á bílum til að taka bensín.

Um kl 13 fór svo halarófan af stað. Við vorum, að við heldum frekar aftarlega í röðinni. Þegar að inn í Hvalfjörð var komið sá maður hjól eins langt og augað eygði og sérstaklega var gaman að horfa yfir fjörðin þegar að við vorum að verða komin inn í botn. Þá var stanslaus röð fyrir botninn og í hvarf fyrir næstu hæð. En þegar að við vorum svo komin fyrir botninn og yfir í norðanverðan fjörðinn fékk maður annað sjokk. Þegar að maður leit yfir þá var löng og mikil runa á eftir okkur. Við vorum s.s. ekki eins aftarlega og við héldum

Fyrsta stopp var við Ferstiklu. Rétt áður en við komum á planið dróg ég mig út úr hópnum til að smella af myndum yfir á planið. En fljótlega sá ég að meira vit var í því að smella af þegar að hjólin sem voru fyrir aftan mig voru að koma og ég hélt að þau ætluðu engan endi að taka. En loks kom síðasta hjól á planið og menn fengu sér kaffi. Það verður að segjast eins og er að miðað við allan þann fjölda sem var samankomin á planinu hjá Ferstiklu gekk alveg ótrúlega vel að fá sér kaffi þarna. Það var ekki til troðningur og afgreiðslan gekk fljótt og vel.

Eftir ágætt stopp var haldið áfram upp á Skaga. Við beygjuna inn á þjóðveg 1 beið löggan okkar og lokaði fyrir okkur veginum svo að hjólin kæmust klakklaust áfram. Og meðan að hjólin fóru um beygjuna voru þau talin og reyndust þau vera 397 hjólin sem að beygðu inn á þjóðveg 1. Á Skaganum var safnast saman við Mörkina gátu fengið sér kaffi og með því. Þegar að fjölmennast var þar þá losuðu hjólin víst 500.

Þarna lauk ferð Sníglanna en ekki síðra ævintýri tók við. Trúboðarnir höfðu skipulagt hópkeyrslu til baka og í þetta skiptið fengum við fylgd. Trúboðarnir höfðu fengið mótorhjóladeild lögreglunnar, björgunarsveitinga Ársæl og sjúkrabíl í lið með sér á jörðu niðri og svo sveimaði þyrla Landhelgisgæslunnar yfir okkur. Lögreglan fór á undan og lokaði öllum þeim gatnamótum og hringtorgum sem við fórum um þannig að hópurinn komst í heilu lagi niður að Hátúni 2 þar sem að slegið var upp mótorhjólatónleikum.

Ég og nokkrir félagar mínir létum þetta ekki duga því eftir tónleikana fórum við og fengum okkur aðeins að borða og héldum síðan áfram að hjóla og kjafta til klukkan að verða 23. Ekki er laust við að maður hafi verið orðinn hálfþreyttur þegar að heim var komið.

Miklar þakkir fá Sniglarnir og Trúboðarnir fyrir að skipuleggja þessar keyrslur. Allir aðrir sem komu að því að gera þennan dag sem eftirminnilegastan fá líka miklar þakkir og hrós fyrir.

Tschüss